مقدمه: نظامارزی در هر اقتصادی نقشی بنیادین در تعیین رفاه اقتصادی و توزیع درآمد دارد. در ایران، وابستگی به درآمدهای نفتی و آسیبپذیری در برابر شوکهای خارجی، بهویژه تحریمها، اهمیت بررسی تحولات نظام ارزی را دوچندان کرده است. این پژوهش به تحلیل کیفی تحولات نظام ارزی ایران و دلالتهای آن برای رفاه اقتصادی و نابرابری درآمدی طی دوره ۱۳۴۶ تا ۱۴۰۰ میپردازد.
روش: مطالعه با رویکرد کیفی و روش توصیفی-تحلیلی انجام شد. شاخصهای کلیدی شامل درآمدسرانه واقعی، ضریب جینی و شاخص رفاه سن بودند. دادهها از بانک مرکزی و مرکز آمار ایران استخراج شد. نظامهای ارزی بر اساس سیاستهای اعلامی و عملکرد واقعی طبقهبندی و تحلیلها با اتکا بر آمار توصیفی و شاخصهای ترکیبی انجام شدند.
یافتهها: تحلیل کیفی شواهد نشان میدهد دورههای تثبیت نرخ ارز، هرچند ثبات ایجاد کردند، با رانتجویی، تخصیص ناکارآمد منابع و تضعیف تولید داخلی همراه شدند. در مقابل، دورههای نظام شناور و چندنرخی با نوسانات ارزی، افت قدرت خرید خانوار، تورم فزاینده و تشدید نابرابری درآمدی همراه بودند. شاخص رفاه سن افت شدید رفاه در دوران جنگ تحمیلی و تحریمهای پس از سال ۱۳۹۱ را نشان میدهد، در حالیکه بازه ۱۳۷۸ تا ۱۳۸۸ به دلیل رشد درآمدهای نفتی و ثبات درآمدهای ارزی با بهبود نسبی شاخصهای رفاه همراه بود.
بحث: یافتهها پیچیدگی دلالتهای تحولات نظامارزی بر رفاه اقتصادی و نابرابری درآمد را تأیید میکنند. تحقق نظام ارزی پایدار نیازمند هماهنگی سیاستهای پولی، مالی و ارزی و توجه به عدالت اجتماعی است. همچنین شاخصهای ترکیبی مانند رفاه سن ارزیابی جامعتری از پیامدهای سیاستهای ارزی ارائه میدهند.
نوع مطالعه:
اصیل |
موضوع مقاله:
ارزیابی سیاستهای اقتصادی دریافت: 1404/5/10 | پذیرش: 1405/4/20
ارسال پیام به نویسنده مسئول