fa تحلیل کیفی تحولات نظام ارزی و دلالت‌های آن برای رفاه اقتصادی و نابرابری درآمدی در ایران ارزیابی سیاستهای اقتصادی اصیل orginal <div style="text-align: justify;"><span style="line-height:2;"><span style="font-size:14px;"><span style="font-family:Tahoma;"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span lang="AR-SA"><strong>مقدمه</strong>: نظام‌ارزی در هر اقتصادی نقشی بنیادین در تعیین رفاه اقتصادی و توزیع درآمد دارد. در ایران، وابستگی به درآمدهای نفتی و آسیب‌پذیری در برابر شوک‌های خارجی، به‌ویژه تحریم‌ها، اهمیت بررسی تحولات نظام ارزی را دوچندان کرده است. این پژوهش به تحلیل کیفی تحولات نظام ارزی ایران و دلالت‌های آن برای رفاه اقتصادی و نابرابری درآمدی طی دوره </span><span lang="FA">۱۳۴۶</span><span lang="AR-SA"> تا </span><span lang="FA">۱۴۰۰</span><span lang="AR-SA"> می‌پردازد.</span></span></span><br> <span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span lang="AR-SA"><strong>روش</strong>: مطالعه با رویکرد کیفی و روش توصیفی-تحلیلی انجام شد. شاخص‌های کلیدی شامل درآمدسرانه واقعی، ضریب جینی و شاخص رفاه سن بودند. داده‌ها از بانک مرکزی و مرکز آمار ایران استخراج شد. نظام‌های ارزی بر اساس سیاست‌های اعلامی و عملکرد واقعی طبقه‌بندی و تحلیل‌ها با اتکا بر آمار توصیفی و شاخص‌های ترکیبی انجام شدند.</span></span></span><br> <span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span lang="AR-SA"><strong>یافته‌ها</strong>: تحلیل‌ کیفی شواهد نشان می‌دهد دوره‌های تثبیت نرخ ارز، هرچند ثبات ایجاد کردند، با رانت‌جویی، تخصیص ناکارآمد منابع و تضعیف تولید داخلی همراه شدند. در مقابل، دوره‌های نظام شناور و چندنرخی با نوسانات ارزی، افت قدرت خرید خانوار، تورم فزاینده و تشدید نابرابری درآمدی همراه بودند. شاخص رفاه سن افت شدید رفاه در دوران جنگ تحمیلی و تحریم‌های پس از سال </span><span lang="FA">۱۳۹۱</span><span lang="AR-SA"> را نشان می‌دهد، در حالی‌که بازه </span><span lang="FA">۱۳۷۸</span><span lang="AR-SA"> تا </span><span lang="FA">۱۳۸۸</span><span lang="AR-SA"> به دلیل رشد درآمدهای نفتی و ثبات درآمدهای ارزی با بهبود نسبی شاخص‌های رفاه همراه بود.</span></span></span><br> <span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span lang="AR-SA"><strong>بحث</strong>: یافته‌ها پیچیدگی دلالت‌های تحولات نظام‌ارزی بر رفاه اقتصادی و نابرابری درآمد را تأیید می‌کنند. تحقق نظام ارزی پایدار نیازمند هماهنگی سیاست‌های پولی، مالی و ارزی و توجه به عدالت اجتماعی است. همچنین شاخص‌های ترکیبی مانند رفاه سن ارزیابی جامع‌تری از پیامدهای سیاست‌های ارزی ارائه می‌دهند.</span><span lang="FA" style="font-family:&quot;Arial&quot;,sans-serif"></span></span></span></span></span></span><br> <br> <span style="font-size:11pt"><span style="text-justify:kashida"><span style="text-kashida:0%"><span style="line-height:normal"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span calibri="" style="font-family:"><span dir="LTR" style="font-size:12.0pt"></span></span></span></span></span></span></span></span></div> <span style="line-height:2;"><span style="font-size:14px;"><span style="font-family:Tahoma;"><strong>Introduction:&nbsp;</strong>The exchange rate regime plays a central role in shaping economic welfare and income distribution. In Iran, the heavy reliance on oil revenues and high vulnerability to external shocks&mdash;particularly international sanctions&mdash;have magnified the importance of examining changes in the exchange rate regime. This study provides a qualitative analysis of the evolution of Iran&rsquo;s exchange rate regime and its implications for economic welfare and income inequality over the period <span dir="RTL" lang="FA"><span b="" lotus="">۱۳۴۶</span></span>&ndash;<span dir="RTL" lang="FA"><span b="" lotus="">۱۴۰۰</span></span>.<br> <strong>Method:&nbsp;</strong>This study adopts a qualitative, descriptive&ndash;analytical approach. Core indicators include real per capita income, the Gini coefficient, and Sen&rsquo;s Welfare Index. Data were obtained from the Central Bank of Iran and the Statistical Center of Iran. Exchange rate regimes were classified according to officially announced policies and actual practices. The analysis was conducted using descriptive statistics and composite indicators.<br> <strong>Findings:&nbsp;</strong>The qualitative analysis of the evidence indicates that fixed exchange rate regimes, while providing stability, were associated with rent-seeking behavior, inefficient resource allocation, and weakened domestic production. In contrast, floating and multiple exchange rate regimes were accompanied by exchange rate volatility, declining household purchasing power, rising inflation, and widening income inequality. Sen&rsquo;s Welfare Index revealed significant welfare deterioration during the Iran&ndash;Iraq War and the sanctions imposed after <span dir="RTL" lang="FA"><span b="" lotus="">۱۳۹۱</span></span>, whereas the period from <span dir="RTL" lang="FA"><span b="" lotus="">۱۳۷۸</span></span> to <span dir="RTL" lang="FA"><span b="" lotus="">۱۳۸۸</span></span> showed relative improvements in welfare indicators due to rising oil revenues and exchange rate stability.<br> <strong>Discussion:&nbsp;</strong>The findings confirm the complexity of the implications of exchange rate regime developments for economic welfare and income inequality. Establishing a sustainable exchange rate regime requires effective coordination among monetary, fiscal, and exchange rate policies, together with due consideration of social equity. Moreover, composite indicators such as Sen&rsquo;s Welfare Index provide a more comprehensive assessment of the implications of exchange rate policies.</span></span></span><span style="font-size:11pt"><span style="text-justify:kashida"><span style="text-kashida:0%"><span style="line-height:normal"><span style="font-family:Calibri,sans-serif"><span dir="RTL" lang="AR-SA" style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:"B Lotus""></span></span></span></span></span></span></span> نظام ارزی, رفاه اقتصادی, نابرابری درآمدی, شاخص جینی, شاخص آمارتیا سن Exchange rate regime, economic welfare, income inequality, Gini coefficient, Amartya Sen index 0 0 http://refahj.uswr.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-4507-2&slc_lang=fa&sid=1 yasser MOhammadi nesheli یاسر محمدی نشلی y.mohammadi@semnan.ac.ir Yes rahman saadat رحمان سعادت saadatrah@semnan.ac.ir No abdal mohammad kashiyan عبدالمحمد کاشیان a.m.kashian@gmail.com No