مقدمه: با افزایش جمعیت سالمندان بهدلیل طول عمر بیشتر و کاهش نرخ باروری، چالشهای اقتصادی و اجتماعی تازهای بهوجود آمده است. یکی از مهمترین این چالشها، وضعیت معیشتی نامناسب سالمندان است که آنان را در معرض آسیبهایی مانند تکدیگری قرار میدهد .هدف اصلی تحقیق حاضر، شناسایی و فهم چگونگی شکلگیری فرایند تکدیگری در بین سالمندان شهر تهران است. در این راستا، به دنبال کشف نظریه استخراج شده از دادهها، از پدیده اصلی پژوهش خواهیم بود که از میان سالمندان متکدی شهر تهران استخراج خواهد شد.
روش: پژوهش حاضر با تمرکز بر تکدیگری سالمندان در شهر تهران، سعی دارد تا با استفاده از رویکرد نظریه زمینهای، پویاییهای متکدی شدن سالمندان را شناسایی و تبیین کند. نمونهگیری به روش نظری و هدفمند انجام شد و با 16 نفر از سالمندان متکدی مصاحبههای عمیق نیمهساختاریافته انجام گرفت. دادهها با مصاحبههای عمیق و نیمهساختاریافته در تیر ۱۴۰۳، در محل مورد تأیید مشارکتکننده و بهمدت زمان ۴۰–۷۵ دقیقه تا اشباع نظری گردآوری شد. تحلیل با کدگذاری باز/محوری/گزینشی و خطبهخط انجام و «مقولهی هسته» استخراج شد. روایی با مشارکت طولانی، مشاهده مداوم، بررسی همتا، تأیید مشارکتکنندگان و ثبت دقیق تضمین شد؛ محرمانگی رعایت و کد اخلاق IR.YAZD.REC.1403.081 اخذ شد.
یافتهها: یافتههای تحقیق در قالب 33 مقوله اصلی، 57 مقوله فرعی و 101 مفهوم و یک مقوله هسته با عنوان «سرمایههای فرسوده؛ ریشههای تکدیگری» پدیدار شدند که به صورت مفصل همراه با مدل پارادایمی با پدیده مرکزی «تله فقر و محرومیت» مورد بررسی قرار گرفتهاند.
بحث: یافتهها حاکی از آن هستند که سالمندی در ایران امروز و در تقابل و مواجهه با سطوح کلان (اقتصاد و دولت) و میانی (خانواده) به مرحلهای از اضطرار بدل شده است. نظریه زمینهای پژوهش ضمن تبیین فرایند متکدی شدن سالمندان، بر این نکته تأکید دارد که ارتقای کیفیت زندگی سالمندان تنها از مسیر احیای سرمایههای فرسوده، تقویت حمایتهای ساختاری، بازسازی پیوندهای خانوادگی و توسعه سیاستهای رفاهی پایدار ممکن است. غفلت از این مقوله، میتواند چرخه فقر، طرد و تکدیگری را در سالهای آینده به طور فزایندهای بازتولید کند.
نوع مطالعه:
اصیل |
موضوع مقاله:
سالمندی دریافت: 1404/3/24 | پذیرش: 1404/11/14
ارسال پیام به نویسنده مسئول