دوره 17، شماره 66 - ( 7-1396 )                   جلد 17 شماره 66 صفحات 9-52 | برگشت به فهرست نسخه ها

XML English Abstract Print


Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:

Nayebi H, Moeidfar S, Serajzadeh S H, Faizi I. Anomie Theory of Durkheim and Merton, imilarities, Differences and Methods of Measurement. Social Welfare. 2017; 17 (66) :9-52
URL: http://refahj.uswr.ac.ir/article-1-3023-fa.html
نایبی هوشنگ، معید فر سعید، سراج زاده سید حسین، فیضی ایرج. تئوری آنومی دورکیم و مرتن؛ شباهتها، تفاوتها و شیوههای اندازهگیری. رفاه اجتماعی. 1396; 17 (66) :9-52

URL: http://refahj.uswr.ac.ir/article-1-3023-fa.html


چکیده:   (3659 مشاهده)
مقدمه: تئوری آنومی دو صاحبنظر اصلی دارد؛ یکی دورکیم بهعنوان بنیانگذار و دیگری مرتن بهعنوان کسی که این تئوری را بسط داد و نظاممند کرد. علیرغم این، تئوری آنومی دورکیم تفاوتهای زیادی با تئوری آنومی مرتن دارد که تحت تأثیر سلطه تئوری مرتن بر پژوهشهای جامعهشناختی، عموماً نادیده گرفته شده است. هدف این مقاله بیان تئوری آنومی دورکیم و تئوری آنومی مرتن و کنکاشی در تفاوتهای آنهاست. این موضوع به دلیل برداشتهای نادرستی که از این دو تئوری وجود دارد لازم به نظر میرسد. این مطالعه علاوهبر وجه تئوریک، با توجه به شرایط آنومیک جامعه ایران که مورد اجماع بسیاری از صاحبنظران است، اهمیت کاربردی نیز پیدا میکند. در پایان نیز شیوههای اندازهگیری آنومی با توجه به رویکردهای متفاوت توضیح داده شده است.
مرور انتقادی: نتایج این مطالعه نشان داد بین تئوری آنومی دورکیم و مرتن از نظر تأکید بر آرزوها و اهداف و وسایل دستیابی به آنها، اهمیت زمان و سرعت تغییرات، انسانشناسی و منشاء آرزوها و خواستهها، تأکید بر پایه اخلاقی در برابر پایه هنجاری نظم، اثر طبقه اجتماعی بر آنومی و گستره و جامعیت تبیین تفاوت وجود دارد.
درحالیکه آنومی از نظر دورکیم با آرزوهای نامحدود مشخص میشود، مرتن به فقدان وسایل مشروع برای رسیدن به اهداف و آرزوهای محدود و حتی تجویز شده اشاره دارد. زمان و سرعت تغییرات برای دورکیم عامل تعیینکننده است؛ اما مرتن اساساً به زمان توجه ندارد. دورکیم هم به آنومی حاد و هم به آنومی مزمن توجه داشت؛ اما مرتن صرفاً به آنومی مزمن پرداخت و به همین دلیل موضوع سرعت تحولات از دستور کار او خارج شد. مرتن بر خلاف دورکیم جاهطلبی و فزونخواهی را ذاتی بشر نمیدانست، بلکه آن را متأثر از فرهنگ جامعه میدانست. دورکیم به پایه اخلاقی نظم و مرتن به پایه هنجاری نظم توجه داشت. دورکیم معتقد است طبقات بالاتر بیشتر مستعد آنومی و پیامدهای آن همچون خودکشی هستند. اما مرتن برعکس دورکیم معتقد است که دستیابی به اهداف و آرزوها برای همگان بهطور یکسان فراهم نیست و از این نظر طبقه پایین فشار بیشتری را متحمل میشود و لذا بیشتر احتمال دارد دست به جرم و جنایت بزند یا درگیر سایر انواع انحراف و ناهمنوایی بشود. مطابق با رویکرد دورکیم، شرایط آنومیک تنها توان تبیین بخش محدودی از مسائل و انحرافات را دارد. اما تئوری آنومی مرتن بر آن است که گستره بیشتری از انحرافات و کجرویها را پوشش دهد.
در پژوهشهای حوزه آنومی، برای اندازهگیری آنومی از دو شیوه اصلی استفاده شده است؛ یکی استفاده از مقیاسهای آنومی و دیگری اندازهگیری آرزوها و اختلاف آن با احتمال دستیابی به آرزوهاست.
بحث: علیرغم اینکه عموماً تئوری آنومی مرتن را بسط تئوری آنومی دورکیم میدانند، اختلافات قابل توجهی بین آنها وجود دارد که گاهی حتی جهتهای کاملاً متفاوتی میتوانند به پژوهشها بدهند (از جمله در خصوص اثرات طبقه). هر کدام از این تئوریها قابلیتهای متمایزی دارند که با درک این قابلیتها، امکان بهرهمندی از آنها فراهم میشود. بهعنوان مثال تأکید ویژه و برجستهای که تئوری آنومی دورکیم بر تحولات و بحرانها، بهویژه بحرانهای اقتصادی دارد در کار مرتن وجود ندارد. بنابراین از این نظر استفاده از تئوری آنومی دورکیم با شرایط جامعه ایران که چندین سال است با بحران اقتصادی روبرو است تناسب بیشتری دارد و میتوان از ظرفیت این تئوری برای تحلیل این شرایط استفاده کرد. تفاوتها و ابهامات تئوریک به ابهام در معنا و اختلاف در تعریف و شیوههای اندازهگیری آنومی نیز منجر شده است. نتایج این مطالعه نشان داد با توجه به تفاوت رویکردها و مبانی نمیتوان به یک تعریف و شیوه اندازهگیری واحد رسید؛ بلکه هر رویکرد باید متناسب با مفروضات خود شیوه اندازهگیری و سنجش متناسب با خود را داشته باشد.
متن کامل [PDF 485 kb]   (8788 دریافت)    
نوع مطالعه: اصیل | موضوع مقاله: رفاه اجتماعی
دریافت: ۱۳۹۶/۱۱/۲۴ | پذیرش: ۱۳۹۶/۱۱/۲۴ | انتشار: ۱۳۹۶/۱۱/۲۴

ارسال نظر درباره این مقاله : نام کاربری یا پست الکترونیک شما:
CAPTCHA

کلیه حقوق این وب سایت متعلق به فصلنامه رفاه اجتماعی می باشد.

طراحی و برنامه نویسی : یکتاوب افزار شرق

© 2019 All Rights Reserved | Social Welfare Quarterly

Designed & Developed by : Yektaweb