[صفحه اصلی ]   [Archive] [ English ]  
:: صفحه اصلي :: درباره نشريه :: آخرين شماره :: تمام شماره‌ها :: جستجو :: ثبت نام :: ارسال مقاله :: تماس با ما ::
:: دوره 16، شماره 62 - ( 7-1395 ) ::
جلد 16 شماره 62 صفحات 143-186 برگشت به فهرست نسخه ها
مطالعه تجربه ایفای هم‌زمان نقش شغلی – خانوادگی در زنان سرپرست خانوار با تأکید بر زنان دست‌فروش مترو
مریم رفعت جاه، مرجان ربیعی*
چکیده:   (802 مشاهده)

مقدمه: مطالعات خانواده در مناطق مختلف جهان، حاکی از افزایش خانواده‌های زن‌سرپرست است. در شرایط کنونی، پیامد افزایش این نوع خانواده‌ها، فزونی فقر و آسیب‌پذیری اجتماعی و شیوع بالای فشارهای روانی در جامعه است. افزایش زنان شاغل به‌ویژه زنان سرپرست خانواری که برای گذران زندگی در مترو به دست‌فروشی می‌پردازند، از یک‌سو در تغییر الگوهای خانوادگی مؤثر است و از سوی دیگر، بازتاب تغییر الگوهای ناشی از تحول ساختاری در خانواده بوده و در مناسبات اجتماعی آشکار می‌شود. این واقعیتی است که جامعه ما از یک‌سو، با فشار الگوهای فرهنگی سنت‌گرا در زمینه نقشهای زن و مرد و تقسیم کار مبتنی بر جنسیت روبه‌روست و از سوی دیگر، پذیرش نقشهای اقتصادی و اجتماعی گسترده‌تر از جانب زنان مشارکت بیش‌ازپیش آنان در مسئولیتها و مشکلات زندگی خانوادگی را می‌طلبد. هدف از این پژوهش، شناخت آثار ایفای نقشهای چندگانه در زنان دست‌فروش مترو، نگرش زنان یاد شده نسبت به خودشان و راهکارهای آنان برای رفع فشارهای نقشی بوده است.

روش: مقاله حاضر بر پایـه یافتـه‌های یک مطالعه کیفی با استفاده از تکنیک مشاهده و مصاحبه نیمه ساخت‌یافته با زنانی است که در مترو به دست‌فروشی مـی‌پردازنـد. نمونه‌گیری نیز به شیوه گلوله برفی که یکی از راهبردهای نمونه‌گیری غیر تصادفی است، انجام شده است.

یافته‌ها: این تحقیق نظریه‌های تکثر نقش و اعتلای نقش را که در چارچوب نظری تشریح شده تأیید می‌کند. نقشهای مختلف زنان دست‌فروش مترو (نقش اقتصادی، نقش مادری، نقش خانه‌داری) مجموعه‌ای از فرصتها و محدودیتها را در اختیارشان می‌گذارد. داشتن شغل با رشد مهارتها، ایجاد یک چهارچوب زمان‌بندی‌شده منظم برای زندگی همراه بوده و حتی فشارهای روانی ناشی از برخورد نقشها در آنها را به حداقل رسانده است. درواقع یافته‌ها دلالت بر این مسئله دارند که در سطح همین نمونه خاص تعدد نقش تأثیر مخربی بر این زنان نداشته است.

بحث: نتایج حاکی از این واقعیت است که گرچه رویکردهایی مانند تکثر نقش و فشار بار اضافی نقش باعث شده که این افراد از نظر اختلالات روانی مثل اضطراب، خستگی و افسردگی نسبت به زنانی که فقط به نقشهای سنتی می‌پردازند در وضعیت نامطلوبی قرار گیرند ولی در مقابل با توجه به نظریه اعتلای نقش، اشتغال به‌عنوان نقشی جدید موجب عزت نفس، استقلال مالی و کسب حمایت اجتماعی گسترده‌تری شده است. همچنین با ایجاد حس مفید بودن، بخشی از نیازهای روانی آنان را تأمین کرده و موجب گسترش عاملیت، توانمندی و خودباوری این زنان شده است.

واژه‌های کلیدی: نقش شغلی- خانوادگی، زنان سرپرست خانوار، دست‌فروشی در مترو، ایفای نقش چندگانه.
متن کامل [PDF 466 kb]   (751 دریافت)    
نوع مطالعه: اصیل | موضوع مقاله: رفاه اجتماعی
دریافت: ۱۳۹۵/۱۱/۱۱ | پذیرش: ۱۳۹۵/۱۱/۱۱ | انتشار: ۱۳۹۵/۱۱/۱۱
فهرست منابع
1. آجورلو، س. (1389). زنان در مشاغل کاذب (پایان‌نامه کارشناسی ارشد منتشرنشده). دانشگاه تهران، تهران.
2. احمدنیا، ش. (1380). بررسی عوامل فرهنگی و اجتماعی مؤثر بر مشارکت محدود زنان. نامه انجمن جامعه‌شناسی ایران. 1(2)، 105-67.
3. احمدنیا، ش. (1383). اثرات اشتغال بر سلامتی زنان. فصلنامه رفاه اجتماعی، 3(12)، ‌178-157.
4. ادیب حاج باقری، م. و همکاران (1368). روش تحقیق کیفی. تهران: نشر و تبلیغ بشری.
5. برناردز، ج. (1384). درآمدی به مطالعات خانواده (ح. قاضیان، ترجمه). تهران: نشر نی.
6. بنیانیان، ز. (1385). همایش توانمندسازی و کارآفرینی زنان سرپرست خانوار. نشریه اتاق بازرگانی، 1( 3). 98-45.
7. بختیاری، آ. و محبی، س. ف. (1385). حکومت و زنان سرپرست خانوار. فصلنامه مطالعات راهبردی زنان، 34، 110-67.
8. توسلی، غ. ع. (1382). نظریه‌های جامعه‌شناسی. تهران: انتشارات سمت.
9. سفیری، خ. (1387). روش تحقیق کیفی. تهران: پیام پویا.
10. شادی‌طلب، ژ. و گرایی‌نژاد، ع. ر. (1383). فقر زنان سرپرست خانوار. فصلنامه پژوهش زنان (زن در توسعه و سیاست)، 2(1)، 70-49.
11. گرت، ا. (1380). جامعه‌شناسی جنسیت (ک. بقائی، ترجمه). تهران: نشر دیگر.
12. خانی، ف. (1385). جنسیت و توسعه. تهران: پژوهشکده مطالعات فرهنگی و اجتماعی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری.
13. صالحی، ج. (1373). تعدد نقش و احساس رضایت از آن بر میزان عزت نفس و فشار روانی بر دبیران زن (پایان‌نامه کارشناسی ارشد منتشرنشده). دانشگاه تربیت مدرس، تهران.
14. فروزان، س. و بیگلران، ب. (1382). زنان سرپرست خانوار؛ فرصتها و چالشها. فصلنامه پژوهش زنان، 1(5)، 58-35.
15. معیدفر، س. و حمیدی، ح. (1386). زنان سرپرست خانوار: ناگفته‌های آسیبهای اجتماعی، فصلنامه علوم اجتماعی، 15(32)، ‌158-131.
16. مرکز آمار ایران (1390). ویژگیهای اقتصادی و اجتماعی زنان در ایران.
17. نوری، م. (1382). بررسی سلامت روان زنان سرپرست خانواده. تهران: انتشارات سازمان بهزیستی کشور.
ارسال نظر درباره این مقاله
نام کاربری یا پست الکترونیک شما:

کد امنیتی را در کادر بنویسید >


XML   English Abstract   Print


Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:

Rafatjah M, Rabiei M. Studying the experience of playing the role of the job - family by female-headed households with an emphasis on subway female peddlers . Social Welfare. 2016; 16 (62) :143-186
URL: http://refahj.uswr.ac.ir/article-1-2680-fa.html

رفعت جاه مریم، ربیعی مرجان. مطالعه تجربه ایفای هم‌زمان نقش شغلی – خانوادگی در زنان سرپرست خانوار با تأکید بر زنان دست‌فروش مترو. رفاه اجتماعی . 1395; 16 (62) :143-186

URL: http://refahj.uswr.ac.ir/article-1-2680-fa.html



دوره 16، شماره 62 - ( 7-1395 ) برگشت به فهرست نسخه ها
فصلنامه رفاه اجتماعی Social Welfare Quarterly
Persian site map - English site map - Created in 0.06 seconds with 31 queries by YEKTAWEB 3708