[صفحه اصلی ]   [Archive] [ English ]  
:: صفحه اصلي :: درباره نشريه :: آخرين شماره :: تمام شماره‌ها :: جستجو :: ثبت نام :: ارسال مقاله :: تماس با ما ::
:: دوره 14، شماره 55 - ( 10-1393 ) ::
جلد 14 شماره 55 صفحات 7-44 برگشت به فهرست نسخه ها
نقد مفهومی سرمایه اجتماعی
فریبرز رئیس دانا *
چکیده:   (927 مشاهده)
مقدمه: استفاده از اصطلاح سرمایه اجتماعی سابقه‏ای بیش از یک صد سال دارد اما در حدود 50 سال پیش استفاده از آن متداول‏تر شد. در دهه 1990 بود که این اصطلاح به عنوان یک مقوله جامعه‌شناسی کاربردی وارد عرصه‏های دانشگاهی شد و سپس توسط گروه‏های اجتماعی نیز به کار گرفته شد. برخورد شماری از جامعه شناسانی نسبت به آن انتقادی است و آن را مفهومی یا تبعیض آمیز یا مبهم و نادرست می‏دانند. اما جریان غالب از این اصطلاح، برداشتی مسالمت آمیز و تسلیم جویانه دارد زیرا آن را به معنای همیاری، مشارکت، هنجارپذیری و مقوله‏های مشابه از سوی اعضای جوامع معین درمی‏یابد تا هدف‏های آن جامعه برآورده شود. اما بن مایه‏های آن قبولی محافظه کارانه موازین اجتماعی و ندرتاً برداشتی اعتراض آمیز بوده است.
مرور منابع: اصطلاح سرمایه اجتماعی از حیث مفهومی نارسا است زیرا به مجموعه عوامل فرهنگی نامعین اشاره می‏کند که می‏توانند آثار متفاوتی در جامعه داشته باشند. شاخص‏های اندازه‏گیری پیشنهاد شده برای آن کاملاً نامؤثر و نادقیق ماند، زیرا عواملی را که اندازه می‏گیرند در واقع یا جنبه‏های فرهنگی‏ دارند یا اساساً عوامل مستقل و حاکم به ذات و برون‏دادی نیستند. مفهوم سرمایه اجتماعی، از مفهوم بازاری تولید کالا و خدمات ناشی شده است. به عبارت دیگر این مفهوم تحت سلطه شاخه‏ای از اقتصاد است که مدتها است، به رغم نتایج نامطلوب خود، در اختیار نظام سود و سرمایه قرار گرفته است و نارسایی و نادرستی آن بار دیگر به اثبات رسیده است. گویا سرمایه اجتماعی پدیده‏ای است بیرونی که به شرطی سرمایه محسوب می‏شود که بتواند نفعی دربر داشته باشد. این دیدگاه سرمایه را متکی به تصمیم شخصی یا شرکتی برای ایجاد فایده می‏داند
بحث: اصطلاح سرمایه اجتماعی نمی‏تواند آن را با نظریه‏های اساسی اجتماعی پیوند دهد و نسبت به پدیده‏های کیفی، اجتماعی و تاریخی نگاهی ابزاری دارد. در حالی که سرمایه اجتماعی، اگر به معنای برخورداری از ویژگی‏های بیرونی باشد می‏تواند هم تبعیض آمیز باشد، هم ضد سرمایه و هم در خدمت هدف گروه‏های معارض با منافع انسانی. در یک کلام سرمایه اجتماعی در خدمت توجیه نظام تولید و مصرف بورژوایی قرار دارد.
واژه‌های کلیدی: اقتصاد بازار، سرمایه اجتماعی، سلطه، مشارکت، نولیبرالیسم، همکاری
متن کامل [PDF 360 kb]   (722 دریافت)    
نوع مطالعه: اصیل | موضوع مقاله: رفاه اجتماعی
دریافت: ۱۳۹۴/۱/۱۶ | پذیرش: ۱۳۹۴/۱/۱۶ | انتشار: ۱۳۹۴/۱/۱۶
ارسال نظر درباره این مقاله
نام کاربری یا پست الکترونیک شما:

کد امنیتی را در کادر بنویسید >



PMCID: 27591751

Cited 0 times in PubMed Central


XML     Print


Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:

رئیس دانا فریبرز. نقد مفهومی سرمایه اجتماعی . رفاه اجتماعی . 1393; 14 (55) :7-44

URL: http://refahj.uswr.ac.ir/article-1-1693-fa.html

دوره 14، شماره 55 - ( 10-1393 ) برگشت به فهرست نسخه ها
فصلنامه رفاه اجتماعی Social Welfare Quarterly
Persian site map - English site map - Created in 0.781 seconds with 789 queries by yektaweb 3506