Social Welfare

fa حق به شهر در گفتمان رسانه‌ای ایران: ابزاری برای آگاهی‌بخشی یا کنترل اجتماعی؟ The Right to the City in Iran's Media Discourse: A Tool for Awareness or Social Control? توسعه شهری و رفاه اجتماعی اصیل orginal مقدمه: این پژوهش با هدف بررسی نقش رسانه‌های ایران در بازنمایی گفتمان «حق به شهر» و تحلیل عملکرد آنها به‌عنوان ابزار آگاهی‌بخشی یا کنترل اجتماعی انجام شده است. چارچوب نظری این پژوهش مبتنی بر تحلیل گفتمان انتقادی نورمن فرکلاف بوده و تلاش کرده است تا از طریق تحلیل گفتمان رسانه‌ای، دوگانگی عملکرد رسانه‌های رسمی و رسانه‌های مستقل و فعالان جامعه مدنی را بررسی کند. روش: این مطالعه با بهره‌گیری از روش تحلیل گفتمان انتقادی فرکلاف در سه سطح (تحلیل متنی، فرایندهای گفتمانی و بافت اجتماعی) انجام شده است. داده‌های پژوهش شامل 182 متن گردآوری‌شده از رسانه‌های رسمی و بخش عمومی (رسانه‌های مستقل و فعالان جامعه مدنی) در بازه زمانی 1380 تا 1400 بود. این متون با استفاده از روش هدفمند انتخاب و با چارچوب فرکلاف تحلیل شدند. یافته‌ها: نقش رسانه‌ها در بازنمایی «حق به شهر» در ایران دوگانه منعکس شده است. درواقع رسانه‌های رسمی ایران عمدتاً بر مفاهیمی نظیر «نظم عمومی» و «امنیت اجتماعی» تمرکز دارند و از واژگان محدودکننده‌ای چون «کنترل اغتشاشات» استفاده می‌کنند. این رویکرد گفتمانهای محدودکننده و کنترل اجتماعی را تقویت می‌کند. در مقابل، رسانه‌های مستقل و فعالان جامعه مدنی از زبانی عدالت‌محور و مشارکتی بهره می‌گیرند و با تأکید بر عباراتی چون «عدالت اجتماعی» و «مشارکت مردمی» به تقویت گفتمانهای مردمی و آگاهی‌بخشی عمومی کمک کرده‌اند. بحث: تحلیل فرایندهای گفتمانی نشان داد که روابط قدرت و سیاست‌گذاری رسانه‌ها بر تولید و بازنمایی محتوا تأثیرگذار بوده است. همچنین، تحلیل بافت اجتماعی نشانگر این است که ساختارهای حکمرانی و جنبش سیاسی در ایران بر جهت‌گیری رسانه‌ها اثر گذاشته‌اند. این پژوهش نقش دوگانه رسانه‌ها در بازنمایی گفتمان «حق به شهر» را آشکار کرده و پیشنهادهایی برای افزایش شفافیت رسانه‌های رسمی و تقویت ظرفیت رسانه‌های مستقل و فعالان جامعه مدنی در حمایت از عدالت اجتماعی ارائه می‌دهد. <div style="text-align: justify;">Introduction:  This study examines how Iranian media shape the discourse of the Right to the City, questioning whether they function as tools for public awareness or instruments of social control. Recognizing the growing role of media in urban governance, the study applies Norman Fairclough’s Critical Discourse Analysis (CDA) to explore how official media, independent platforms, and civil society activists construct competing narratives around urban rights and citizen participation. Method: Using Fairclough’s three-level CDA framework—textual, discursive, and social context analysis—the study analyzes 182 media texts from 2001 to 2021. These texts, drawn from state-controlled and independent outlets, were purposefully selected to reflect  divergent approaches to urban discourse. The analysis focuses on language use, ideological framing, and the broader political context shaping representations of urban rights. Findings: The results show a clear division between media types. Official outlets emphasize “public order” and “social stability,” framing urban protests as threats and reinforcing a security-oriented narrative. In contrast, independent media and civil society use justice-based language—e.g., “social justice,” “citizen participation”—to promote inclusive governance. Digital platforms further amplify these alternative voices, providing space for public dialogue and activism. Discussion: Media discourse on urban rights in Iran reflects broader power dynamics. State media reproduce hegemonic narratives aligned with government policy, while independent platforms act as counter-hegemonic agents promoting civic engagement. The study emphasizes the transformative role of digital media and calls for policy reforms, media pluralism, and stronger citizen participation to support equitable urban development.</div> تحلیل گفتمان انتقادی, حق به شهر, عدالت اجتماعی, کنترل اجتماعی, گفتمان رسانه‌ای critical discourse analysis, media discourse, Right to the city, social control, social justice. 285 314 http://refahj.uswr.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-4625-1&slc_lang=fa&sid=1 saeid gholami سعید غلامی 0000-0002-8371-0280 No Department of Urban Planning, Faculty of Architecture and Urban Planning, Islamic Azad University, Central Tehran Branch, Tehran, Iran گروه شهرسازی، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکزی، تهران، ایران Atoosa Modiri آتوسا مدیری atmodiri@gmail.com 0000-0003-0491-9252 Yes Department of Urban Planning, Faculty of Architecture and Urban Planning, Islamic Azad University, Central Tehran Branch, Tehran, Iran گروه شهرسازی، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکزی، تهران، ایران Ali Tayebi علی طیبی 0000-0002-2611-8846 No Department of Urban Planning, Faculty of Urban Planning, University of Tehran, Tehran, Iran گروه شهرسازی، دانشکده شهرسازی، دانشگاه تهران، تهران، ایران