other بررسی اثرات انتشار بیماری مسری و ایمن‌سازی جمعیت بر رفاه اجتماعی با استفاده از مدل‌سازی مبتنی بر عامل سلامت اجتماعی اصیل orginal <br> 1- قاسم شیرخدائی؛ کارشناس ارشد مهندسی کامپیوتر، گروه مهندسی کامپیوتر، واحد گرمسار، دانشکده فنی مهندسی، دانشگاه آزاد اسلامی،گرمسار، ایران<br> 2- آرش رحمان؛ دکترای مهندسی کامپیوتر، گروه مهندسی کامپیوتر، دانشکده فنی مهندسی، واحد رودهن، دانشگاه آزاد اسلامی، رودهن، ایران (نویسنده مسئول)<br> <br> <arahman@riau.ac.ir>مقدمه:صاحبنظران بر این باورند که انتشار بیماریهای مسری و ایمن‌سازی جمعیت تأثیرات بسیار زیادی در سلامت و اقتصاد جوامع دارد و واکسیناسیون یکی از مؤثرترین روشهای مداخله پیشگیرانه است. هدف از مطالعه بررسی و تحلیل اثرات انتشار بیماری مسری و ایمن‌سازی جمعیت بر رفاه اجتماعی با رویکرد محاسباتی مدل‌سازی مبتنی بر عامل بود. در پژوهش سعی شد تا انتشار بیماری مسری و ایمن‌سازی در جامعه‌ای از عاملها شبیه‌سازی شود و اثرات آنها روی برخی از شاخصهای رفاهی نظیر ضریب جینی، میانگین ثروت و میزان مرگ‌ومیر ناشی از گرسنگی عاملها موردبررسی قرار گیرد.<br> روش: روش مدنظر در تحقیق، مدل‌سازی و شبیه‌سازی مبتنی بر عامل همراه با انجام مطالعات کتابخانه‌ای و ابزار مورداستفاده نرم‌افزار NetLogo بود. بنابراین مدلی گسترش و توسعه یافت و جامعه یکبار در شرایط عدم وجود عامل بیمار و آلودگی در محیط شبیه‌سازی شد. عوامل با توجه به سطح دید و یا میدان حرکتی که داشتند شروع به جمع‌آوری قند از محیط می‌کردند. شبیه‌سازی بعدی، جامعه‌ای شامل عوامل بیمار و یا آلوده و انتقال بیماری در بین جمعیت بود و همچنین عوامل به جمع‌آوری و مصرف منبع محیط (قند) اقدام می‌کردند. در شبیه‌سازی سوم ایمن‌سازی جمعیت (از طریق واکسیناسیون) اعمال شد تا آلودگی و انتشار بیماری کنترل شود. بدین ترتیب آزمایشهایی صورت گرفت و مشاهدات و یافته‌ها، ثبت شدند تا درنهایت مقایسه و تحلیل صورت گیرد.<br> یافته‌ها: وجود و انتشار بیماری مسری در جمعیت می‌تواند منجر به کاهش میانگین ثروت عاملها و افزایش میزان مرگ‌ومیر ناشی از گرسنگی و افزایش ضریب جینی (توزیع نابرابرتر ثروت) شود. لذا می‌تواند منجر به کاهش رفاه عاملها در یک جامعه مصنوعی شود. همچنین ایمن‌سازی جمعیت و کنترل بیماری با انجام واکسیناسیون می‌تواند موجب افزایش میانگین ثروت عاملها و کاهش میزان مرگ‌ومیر ناشی از گرسنگی و کاهش ضریب جینی شود. لذا می‌تواند منجر به بهبود وضعیت رفاهی عاملها در یک جامعه مصنوعی شود.<br> بحث: با بهره‌گیری از مدل‌سازی مبتنی بر عامل، انتشار بیماری مسری در جمعیت و ایمن‌سازی جمعیت (از طریق واکسیناسیون) شبیه‌سازی شد و در قالب آزمایشهای مختلف موردبررسی قرار گرفت و تأثیرات آنها روی توزیع ثروت، مرگ‌ومیر ناشی از گرسنگی و میانگین ثروت عاملها مشخص شد. نگاشت نتایج حاصل از محیط مصنوعی به جهان واقعی حکایت از آن دارد که انتشار بیماری مسری در جمعیت می‌تواند منجر به کاهش رفاه اجتماعی در یک جامعه شود. ایمن‌سازی جمعیت و کنترل بیماری می‌تواند منجر به بهبود رفاه در جامعه شود.<br> مطالعات کتابخانه‌ای انجام‌شده نیز اعتبار نتایج نشات گرفته از مدل را تأیید می‌کند. مطالعات حکایت از آن دارد که واکسیناسیون قادر است تا حد قابل‌ملاحظه‌ای مرگ‌ومیر و نابرابری را کاهش دهد. مطالعات نشان می‌دهد که بیماریهای مسری بخصوص در کشورهای کم‌درآمد، هنوز بخش قابل‌توجهی از مرگ‌ومیر را تشکیل می‌دهند. واکسیناسیون می‌تواند بار ناشی از بیماریهای مسری و هزینه‌های تحمیلی ناشی از آنها را کاهش دهد، از اختلافات در ثروت بکاهد و به توسعه اجتماعی و رشد اقتصادی نیز کمک کند. علاوه بر این، مطالعات نشان می‌دهد که کنترل بیماریهای مسری می‌تواند باعث ذخیره‌شدن ثروت برای جوامع و کشورها شود و مزایای اجتماعی و اقتصادی را به دنبال داشته باشد.<br> &nbsp;</arahman@riau.ac.ir> <br> <br> Introduction: Scientists believe that the spread of contagious diseases and immunization of the population has huge effects on the health and economy of the community, and vaccination has been pointed out to be one of the most effective methods of preventive interventions. The purpose of the study was to investigate and analyze the effects of contagious disease spread and immunization of the population on social welfare by the agent based modeling computational approach. In the current research, attempts were made to simulate the spread of contagious disease and immunization in a society of agents and investigate their effects on some welfare indicators including Gini coefficient, wealth average, and mortality rate due to starvation.<br> Method: The intended method in the present study was agent-based modeling and simulation along with conducting library studies, and the instrument used was NetLogo. Therefore, a model was extended and developed, and the society was simulated once in the absence of the sick agent and infection in the environment. Depending on the level of vision, the agents began to collect sugar from the environment. Next simulation was a society consisting of sick or infected agents and transmission of disease among population. Besides, the agents collected and consumed the environmental resource (sugar). In the third simulation, immunization of the population (through vaccination) was applied to control the infection and spread of the disease. Thus, some experiments were carried out, and the observations and findings were recorded to eventually be compared and analyzed.<br> Findings: Findings of the experiments suggest that the presence and spread of contagious diseases in the population could lead to decreased wealth average of agents, increased rate of mortality due to starvation, and increased Gini coefficient (more unequal distribution of wealth) as well. Thus, it can lead to reduced welfare of agents in an artificial society. Moreover, immunization of the population and control of disease by vaccination can increase wealth average of agents, decrease the mortality rate due to starvation, and decrease Gini coefficient. Therefore, it can lead to the improvement of welfare status in an artificial society.<br> Discussion: Using agent-based modeling, the spread of contagious disease in the population and immunization of the population (through vaccination) was simulated and investigated through various experiments, and their effects on wealth distribution, mortality rate due to starvation, and wealth average of the agents were identified. Mapping the results of the artificial environment into the real world suggests that the spread of contagious disease in the population could lead to decreased social welfare in a society. Immunization of the population as well as controlling the disease can lead to the improvement of welfare in a society. Library studies also confirm the validity of the results derived from the model. Studies indicate that vaccination is capable of significantly decreasing mortality and inequality. Studies also show that contagious diseases, especially in low-income countries, still account for a significant part of mortality. Vaccination can reduce the burden of contagious diseases and their imposed costs, decrease differences in wealth, and support social development and economic growth. Moreover, studies show that controlling contagious diseases can save wealth for societies and countries and provide social and economic advantages.<br> Finally, some points should be mentioned about the methodology of the study: despite the strengths and advantages of using of agent based modeling approach in social, economic, and health studies, some points should be noted. Some social science experts believe that an intelligent computational agent has little similarity with being human. In addition, in the development of computational models, some variables, or parameters or conditions, and rules affecting a system or a real problem may not be considered. Furthermore, the results from the artificial environment may be accompanied by errors in comparison with the results from the real environment, although the error value may be acceptable. Additionally, Some questions remain, like: Is using such modeling always possible while facing any complex problems or systems? With what combination of parameters, rules, and conditions? Is any developed model (in the artificial environment) reliable and valid? Does any developed model have the required validity and quality? What approaches or methods and issues should be considered in order to validate and verify agent based computational models? These are some of the concerns and questions that are still likely to exist in the face of the developers of these models and users of this approaches (methods) and these can be referred to as some of the limitations and challenges in similar research studies.<br> &nbsp; انتشار بیماری مسری, ایمن‌سازی جمعیت, جامعه مصنوعی, رفاه اجتماعی, مدل‌سازی مبتنی بر عامل Agent based modeling, Artificial society, Spread of contagious disease, Immunization of population, Social welfare 181 208 http://refahj.uswr.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-2913-2&slc_lang=other&sid=1 Ghasem Shirkhodaie قاسم شیرخدایی 0000-0002-6485-0544 No Islamic Azad University, Garmsar, Iran دانشگاه آزاد اسلامی گرمسار Arash Rahman آرش رحمان arahman@riau.ac.ir 0000-0001-7343-5177 Yes Islamic Azad University, Roudehen, Iran دانشگاه آزاد اسلامی، رودهن