Social Welfare

fa عوامل اجتماعی و اقتصادی مؤثر بر کیفیت زندگی شهروندان تهرانی Socio-Economic Factors Affecting the Quality of Life of Tehranian Citizens رفاه اجتماعی اصیل orginal مقدمه: کیفیت زندگی همواره به‌عنوان مفهومی کلیدی مطرح بوده و بشر به‌دنبال یافتن عوامل و شیوه‌هایی بوده که او را در جهت رسیدن به زندگی خوب رهنمون سازد. مطابق گزارش نامبئو (NUMBEO) سال 2015 در بررسی شاخص کیفیت زندگی، رتبه شهر تهران در مقایسه با شهرهای کشورهای دیگر از میان 113 کشور، 106 می‌باشد که این عدد وضعیت نامناسب کیفیت زندگی در کشور ایران را نشان می‌دهد. متغیر کیفیت زندگی، مفهومی پویا است و با مرور زمان دستخوش تغییر و دگرگونی می‌شود. بررسی و سنجش این مفهوم، وضعیت توسعه انسانی در جامعه را به تصویر می‌کشد. بنابراین بررسی مستمر کیفیت زندگی ضروری است. در این مقاله سعی بر آن است تا تأثیر عوامل اجتماعی و اقتصادی مؤثر بر کیفیت زندگی شهروندان تهرانی، مورد بررسی قرار گیرد. بنابراین متغیرهایی از قبیل حمایت اجتماعی، احساس محرومیت نسبی، شادمانی اجتماعی و پایگاه اقتصادی اجتماعی به‌عنوان متغیر مستقل در نظر گرفته شدند. روش: پژوهش حاضر در سطح تبیینی است که با روش پیمایش انجام شده است. جامعه آماری تحقیق شامل کلیه شهروندان تهرانی در سال 1394 بود. انتخاب نمونه با تلفیق نمونه‌گیری خوشه‌ای و نمونه‌گیری طبقه‌بندی نامتناسب صورت گرفته است. تکنیکهای جمع‌آوری داده‌ها، پرسشنامه و مصاحبه بودند که در حجم نمونه 420 نفر در سه منطقه شمال، جنوب و مرکز تهران (تعداد 140 نمونه در هر منطقه) اجرا و برای سنجش کیفیت زندگی، از پرسشنامه استاندارد جهانی کیفیت زندگی استفاده شد. تحلیل داده‌ها با کمک نرم‌افزار SPSS انجام شد. آزمونهای مورد استفاده برای تحلیل داده‌ها شامل آزمون همبستگی پیرسون، آزمون رگرسیون و تحلیل مسیر است. یافته‌ها: از نظر سنی، عمده پاسخگویان جوان و بیش از نیمی از آنها دارای کیفیت زندگی متوسطی بودند. در بعد ذهنی کیفیت زندگی، بیش از نیمی از پاسخگویان، برای فعالیتهای روزمره خویش نیازمند درمان پزشکی بودند. در بعد عینی کیفیت زندگی، اکثر آنها سلامت محیط اطراف خود را پایین ارزیابی کردند. اکثر پاسخگویان دارای حمایت اجتماعی پایین، احساس محرومیت نسبی متوسط،‌ شادمانی اجتماعی متوسط به بالا و پایگاه اقتصادی اجتماعی متوسط بودند. نتایج استنباطی حاکی از آن است که متغیرهای شادمانی اجتماعی، حمایت اجتماعی، احساس محرومیت نسبی و پایگاه اقتصادی اجتماعی بیش از نیمی از تغییرات کیفیت زندگی شهروندان تهرانی را تبیین می‌کنند که در این میان، متغیر شادمانی اجتماعی بیشترین تأثیر را دارد. بحث: متغیر شادمانی اجتماعی متأثر از احساس محرومیت نسبی و حمایت اجتماعی است و متغیر پایگاه اقتصادی اجتماعی نیز تحت تأثیر احساس محرومیت نسبی می‌باشد. متغیرهای تأثیرگذار بر کیفیت زندگی به ترتیب بیشترین اثرگذاری عبارت است از شادمانی اجتماعی، احساس محرومیت نسبی و پایگاه اقتصادی اجتماعی. بنابراین می‌توان گفت که کیفیت زندگی مناسب به‌وسیله وجود احساس شادمانی در فرد، کم‌تربودن احساس محرومیت نسبی، قرارگرفتن در موقعیت اقتصادی اجتماعی بالاتر و حمایتی که فرد از سوی خانواده، دوستان و آشنایان دریافت می‌کند، ایجاد می‌شود. با توجه به اثربخش بودن متغیرهای مستقل شادمانی اجتماعی، احساس محرومیت نسبی، پایگاه اقتصادی اجتماعی و حمایت اجتماعی در کیفیت زندگی شهروندان تهرانی با ضریب تعیین بالا و رابطه‌ای که متغیرهای مستقل با یکدیگر دارند، پرداختن به تمامی آنها نیازمند توجه عمیق و بررسیهای گسترده‌ای است که بایستی در رأس برنامه‌های اجتماعی و اقتصادی جامعه قرار گیرد. از آنجایی که کلان‌شهر تهران، جمعیت فراوانی را در خود جای داده است، یافته‌های پژوهش حاضر می‌تواند تا حدی قابل تعمیم به کلان‌شهرهای دیگر کشورمان باشد و بدین ترتیب نتایج پژوهش که تأکید بر دو بعد اجتماعی و اقتصادی دارد، کمک شایانی در اصلاح شرایط جامعه و ارتقاء کیفیت زندگی افراد خواهد داشت. Introduction: Quality of life has always been a key concept and humans sought to find the factors and methods that would guide him towards a good life. According to a NUMBEO report, in 2015, regarding the quality of life index, Tehran rank was 106  compared to other cities from 113 countries. This rank indicates a low quality of life in Iran. Quality of life is a dynamic concept and changes over time. The evaluation  of this concept illustrates the state of human development in a society. Therefore, a continuous examination of the quality of life is essential. In this study, we try to examine the effect of socioeconomic factors affecting the quality of life of citizens of Tehran. Therefore, variables such as social support, feeling of relative deprivation, social happiness and socioeconomic status were considered as independent variables. Method: The present study was of descriptive–casual type. The research method was survey. Statistical population included all the resident families in Tehran in 2015. The data were collected by  questionnaires and  interviews, the survey was carried out among 420 people in three regions of north, south and center of Tehran (140 samples per region). . To measure the quality of life, the Global Quality of Life Questionnaire was used. Data were analyzed by SPSS software. The tests used to analyze the findings included Pearson correlation test, regression test, path analysis and model review. Findings:  The age average of respondents was young. More than half of the respondents had a moderate quality of life. In the mental dimension of quality of life, one of the most important results was that more than half of the respondents needed medical treatment for their daily activities. In the objective dimension of quality of life, most respondents assessed the health of their surroundings low. Most of the respondents had low social support, a moderate feeling of relative  deprivation, moderate social happiness, and moderate social economic status. Research findings suggest that social happiness, social support, feeling of relative deprivation and socio-economic status variables effect on more than half of the quality of life changes. Social happiness has the greatest impact on quality of life. Discussion: The social happiness variable is influenced by the feeling of relative deprivation and social support, and the social economic status variable is also influenced by the feeling of relative deprivation. The variables affecting quality of life, respectively, with the highest impact, are: social happiness, relative deprivation, and socioeconomic status. Therefore, it can be said that the proper quality of life is created by the feeling of happiness, the lower  feeling of relative deprivation, the higher socioeconomic status and the support that a person receives from his family, friends and acquaintances. Regarding the effectiveness of independent variables (social happiness, the feeling of relative deprivation, economic and social status and social support) in increasing the quality of life of citizens of Tehran, with high explanatory factors and the relationship of independent variables together, addressing all of them requires deep attention and review which should be at the top of social and economic programs of the community. Since Tehran as a metropolis has a large population, the findings of this research can be partially generalized to other metropolises of our country. Thus, the results of the research, which emphasize on two social and economic dimensions, will improve the conditions of the community and improve the quality of life of the people. احساس محرومیت نسبی, پایگاه اقتصادی اجتماعی, حمایت اجتماعی, شادمانی اجتماعی, کیفیت زندگی Quality of life, social happiness, feelings of relative deprivation, socio-economic status, social support 223 254 http://refahj.uswr.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-2121-2&slc_lang=fa&sid=1 Seyede Narges Hosseini Amin سیده نرگس حسینی امین Yes دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم تحقیقات Seyed Mohammad Seyed Mirzaie سید محمد سید میرزایی No دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم تحقیقات Afsaneh Adrisi افسانه ادریسی No دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران شمال