Social Welfare

fa اثرات غیرخطی درآمدهای نفتی بر رفاه اجتماعی در ایران The Nonlinear Effects of Oil Revenues on Social Welfare in Iran رفاه اجتماعی اصیل orginal مقدمه: مطالعه تأثیر درآمدهای نفتی بر رفاه اجتماعی یکی از موضوعات مهم و اساسی در حوزه سیاست‌گذاری اقتصادی کشورهای نفت‌خیز محسوب می‌شود. با وجود ذخایر زیاد گاز طبیعی و نفت در ایران، فقر و بیکاری از مسائل مهم در سالهای اخیر در میان بخش بزرگی از جمعیت می‌باشد. در ایران تقریباً نفت به‌صورت مستقل از سایر بخشهای اقتصاد، درصد قابل ملاحظه‌ای از درآمدهای دولت را تأمین می‌کند. در مطالعات اقتصادی، روشهای غیرخطی متفاوتی برای بررسی رابطه میان تکانه‌های نفتی و رفاه اجتماعی در کشورهای واردکننده یا صادرکننده نفت انجام شده است، لذا هدف از این مقاله بررسی اثرات غیرخطی درآمدهای نفتی بر رفاه اجتماعی در ایران در دوره 1393-1354 می‌باشد. روش: در این تحقیق، با مدل‌سازی عوامل مؤثر بر رفاه اجتماعی با تأکید بر تأثیر درآمدهای نفتی، مدل رگرسیون آستانه‌ای برای اقتصاد ایران برآورد شده است. دسته‌ای از مدلهای خودرگرسیونی غیرخطی برای کاربرد در سریهای زمانی براساس مدلهای آستانه‌ای فرموله شده‌اند. در مدل‌سازی ریاضی و آماری، یک مدل آستانه‌ای مدلی است که در آن از یک مقدار آستانه یا مجموعه‌ای از مقادیر آستانه برای تشخیص محدوده‌ای از مقادیر که در آن رفتار پیش‌بینی شده توسط مدل به نوعی تغییر جهت می‌دهد مورد استفاده قرار می‌گیرد. یافته‌ها: نسبت درآمدهای نفتی به تولید ناخالص داخلی تأثیری غیرخطی و آستانه‌ای بر شاخص رفاه اجتماعی داشته است؛ بدین‌صورت که در رژیم درآمد نفتی پایین -(هنگامی‌که نسبت درآمد نفتی به تولید ناخالص داخلی کمتر از 35/9% باشد)- افزایش نسبت درآمدهای نفتی به تولید ناخالص داخلی موجب افزایش معنی‌دار شاخص رفاه اجتماعی شده است، اما پس از عبور از حد آستانه 35/9% و قرارگرفتن در رژیم درآمدهای نفتی بالا، افزایش نسبت درآمدهای نفتی به تولید ناخالص داخلی تأثیر منفی بر شاخص رفاه اجتماعی داشته است. بحث: اثر مثبت درآمدهای نفتی بر رفاه اجتماعی در رژیم درآمد نفتی پایین، به دلایلی چون گسترش صنعت نفت کشور و انتقال نیروی کار از بخش سنتی به بخش نفت و در نتیجه بهبود درآمد و کاهش نابرابری درآمدی منجر شود. همچنین درآمدهای نفتی در مراحل اولیه ورود به بودجه دولت عمدتاً صرف برنامه‌های توسعه دولت و مخارج عمرانی و زیربنایی می‌شود که در بهبود رشد و رفاه اجتماعی مؤثر است. همچنین ورود درآمدهای نفتی و واردات کالاها و خدمات متنوع و گسترش شهرنشینی، همگی اثراتی در جهت بهبود رفاه اجتماعی دارند. اما با افزایش سهم این درآمدها در تولید ناخالص داخلی کشور، دولتها تبدیل به دولتهای رانتی می‌شوند که از طرقی همچون مخارج جاری عامه‌پسند و ضدتوسعه‌ای، اثر برون‌رانی، انجام پروژه‌های عمرانی ناکارا، یارانه‌های غیرهدفمند و تقویت فعالیتهای رانت‌جویی موجب کاهش رفاه اجتماعی می‌شوند. Introduction: Study of the effect of oil revenues on social welfare  is one of the most important subjects for economic policy makers in oil-rich countries. Despite Iran's massive supply of natural gas and oil, poverty and unemployment have been critical issues in recent years for the majority of people. .  In Iran, oil almost provides a significant percentage of government revenues independently from the other economic sectors. In economic studies, different nonlinear methods have been applied to examine the relationship between oil shocks and social welfare in both importing and exporting countries . This study focuses on the nonlinear effect of oil revenues on social welfare in Iran during the 1975-2014 periods.  . Method: In this research, by modeling the effective factors on social welfare with emphasis on the role of oil revenues, a threshold regression model is estimated for Iran’s economy. Several classes of nonlinear autoregressive models were formulated for time series applications based on  threshold models. In mathematical or statistical modelling, a threshold model is any model where a threshold value, or set of threshold values, is used to distinguish ranges of values where the predicted behaviour  by the model varies in some important way. Findings: The share of oil revenues in GDP has a nonlinear and threshold impact on social welfare. In other words, in low oil revenues regime- (when the share of oil revenues in GDP is lower than 9.35%) - increase in the share of oil revenues in GDP has led to a significant increase in  social welfare,  however, after exceeding the threshold of 9.35% and being in the high oil revenues regime, an increase in the ratio of oil revenues to gross domestic product had a negative impact on the social welfare index. Discussion: In low oil revenues regime, the positive effect of oil revenues on social welfare is  due to the expansion of the oil industry and workforce transition from the traditional to the oil sector which lead to improvement in income level and income inequality reduction. Also, oil revenues in the early stages of entering the state budget are largely devoted to government’s development programs and infrastructure and development expenditures which are effective in improving growth and social welfare.  In addition, the entry of oil revenues, import of goods and services and urbanization all have effects on improving social welfare. However,  with the increase in the share of oil revenue in GDP, the government rent seeking behavior by popular and anti-development current expenditures, crowding out effect, inefficient civil projects, non-targeted subsidies  and strengthen the activities of rent-seeking will reduce social welfare. اقتصاد ایران, درآمدهای نفتی, رفاه اجتماعی, رگرسیون آستانه‌ای, طبقه‌بندی JEL : C24, D60 , H27 oil revenues, social welfare, threshold regression, Iran’s economy JEL: C24, D60, H27 39 72 http://refahj.uswr.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-676-3&slc_lang=fa&sid=1 Ezatollah Abbasian عرت اله عباسیان Yes دانشگاه بوعلی سینا Ali Moftakhari علی مفتخری No دانشگاه بوعلی سینا Younes Nademi یونس نامی No دانشگاه آیت الله بروجردی