دوره 17، شماره 65 - ( 4-1396 )                   جلد 17 شماره 65 صفحات 103-136 | برگشت به فهرست نسخه ها

XML English Abstract Print


Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:

Amadnia S, Ghlibaf kamel A. Women-Headed Households in Tehran: A Qualitative Study of Their Experiences, Challenges and Capacities. Social Welfare. 2017; 17 (65) :103-136
URL: http://refahj.uswr.ac.ir/article-1-2982-fa.html
احمدنیا شیرین، قالیباف کامل آتنا. زنان سرپرست خانوار در تهران: مطالعه کیفی تجربیات، چالشها و ظرفیتهای آنها. رفاه اجتماعی. 1396; 17 (65) :103-136

URL: http://refahj.uswr.ac.ir/article-1-2982-fa.html


چکیده:   (1187 مشاهده)
مقدمه: نسبت رو به رشد خانوارهای زن-سرپرست، یکی از تحولات چشمگیر نهاد خانواده در ایران تلقی میشود. پژوهش حاضر با تمرکز بر شرایط گروهی از زنان سرپرست خانوار در تهران، که به علت فوت همسر یا طلاق مسئول خانوار شناخته میشوند، تجربیات زیسته، احساسات و مشکلات آنها را در ابعاد اشتغال، سلامت و ازدواج مجدد مورد کنکاش قرار داده است.
روش: روش تحقیق در این مطالعه کیفی است. تکنیک اصلی جمعآوری دادهها، علاوه بر مطالعات اسنادی، مشتمل بر مصاحبههای عمیق نیمهساختیافته است. این پژوهش بر اساس مصاحبه با افراد نمونه قابلِ دسترسی بالغ بر 30 نفر از زنان 27 تا 63 ساله تهرانی صورت گرفته است و بنا بر هدفمند بودن نمونهگیری و اقتضائات روش کیفی، مدعی تعمیم آماری نیست.
یافتهها: اگرچه قرار گرفتن در جایگاه مسئول خانواده، سطح استرس و اضطرابی را که این زنان در زندگی تجربه میکنند، افزایش داده است اما از سوی دیگر، با پذیرش مسئولیت زندگی، اعتماد به نفس آنها نیز روندی صعودی پیدا کرده است. این زنان، به مرور، نگاه مثبتتری به خود و تواناییهایشان پیدا کردهاند. توجه به الگوهای اشتغال زنان سرپرست خانوار، تمایز این پژوهش با پژوهشهای مرتبطی است که صرفاً به دوگانه شاغل/ بیکار در زنان توجه داشتند. باورهای جنسیتی که اشتغال زن را برعکس اشتغال مرد یک امکان یا انتخاب میداند، تأثیر یکسان و یکنواختی بر اشتغال همه زنان ندارد. در اینجا باید به تقاطع جنسیت و طبقه اجتماعی توجه کرد. در جمعیت نمونه این پژوهش، اشتغال منقطع، الگوی رایج در میان زنان متعلق به طبقه پایین بوده است و اشتغال دایم یا بیکاری، الگوی رایج در میان زنانِ سرپرست در طبقه متوسط و بالاست. همچنین رویکرد زنان سرپرست خانوار، صرفنظر از موقعیت طبقاتی، به ازدواج مجدد منفی بوده است. بنابراین میتوان ادعا کرد، زندگی بدون سرپرست مرد مزیتهایی برایشان داشته است، یا دستکم زندگی با سرپرست مرد دارای نقاط ضعف و منشأ هراس برای زنان به شمار آمده است. نقش خشونت خانگی علیه زنان در حالیکه در اینمیان حمایت جدی از زنان خشونتدیده نمیشود را باید جدی گرفت. از هراسهای این زنان از دست دادن آزادی و درگیری مجدد در روابط خانوادگی ناسالمی است که خارج شدن از آن دشوار است.
بحث: اصطلاح «زنان سرپرست خانوار» بر اساس درکی سلسلهمراتبی از خانواده بهنجار ساخته شده است که باید توسط یک مردِ نانآور سرپرستی شود. سرپرستی زن، استثنایی بر قاعده است که نیازمند پژوهش و تأمل است. الگوی کلی حاکم بر سیاستگذاری در رابطه با اشتغال زنان نیز از الگوی مرد نانآور پیروی میکند. اما خانوادههای با سرپرست زن چه در ایران و چه در جهان رو به افزایش است و تغییر و تحولات در نهاد خانواده بر این افزایش تأثیر زیادی داشته است از جمله اینکه در ایران بهتدریج اولین ازدواج دیرتر صورت میگیرد، بعد خانوار کاهش یافته و احتمال رخداد طلاق بالاتر رفته است، تحصیلات زنان افزایش یافته و در نرخ مشارکت زنان متأهل در بازار کار افزایش نسبی مشاهده میشود.
متن کامل [PDF 411 kb]   (1367 دریافت)    
نوع مطالعه: اصیل | موضوع مقاله: رفاه اجتماعی
دریافت: ۱۳۹۶/۱۰/۶ | پذیرش: ۱۳۹۶/۱۰/۶ | انتشار: ۱۳۹۶/۱۰/۶

ارسال نظر درباره این مقاله : نام کاربری یا پست الکترونیک شما:
CAPTCHA code

کلیه حقوق این وب سایت متعلق به فصلنامه رفاه اجتماعی می باشد.

طراحی و برنامه نویسی : یکتاوب افزار شرق

© 2018 All Rights Reserved | Social Welfare Quarterly

Designed & Developed by : Yektaweb