[صفحه اصلی ]   [Archive] [ English ]  
:: صفحه اصلي :: درباره نشريه :: آخرين شماره :: تمام شماره‌ها :: جستجو :: ثبت نام :: ارسال مقاله :: تماس با ما ::
:: دوره 17، شماره 65 - ( 4-1396 ) ::
جلد 17 شماره 65 صفحات 103-136 برگشت به فهرست نسخه ها
زنان سرپرست خانوار در تهران: مطالعه کیفی تجربیات، چالشها و ظرفیتهای آنها
شیرین احمدنیا ، آتنا قالیباف کامل
چکیده:   (175 مشاهده)
مقدمه: نسبت رو به رشد خانوارهای زن-سرپرست، یکی از تحولات چشمگیر نهاد خانواده در ایران تلقی میشود. پژوهش حاضر با تمرکز بر شرایط گروهی از زنان سرپرست خانوار در تهران، که به علت فوت همسر یا طلاق مسئول خانوار شناخته میشوند، تجربیات زیسته، احساسات و مشکلات آنها را در ابعاد اشتغال، سلامت و ازدواج مجدد مورد کنکاش قرار داده است.
روش: روش تحقیق در این مطالعه کیفی است. تکنیک اصلی جمعآوری دادهها، علاوه بر مطالعات اسنادی، مشتمل بر مصاحبههای عمیق نیمهساختیافته است. این پژوهش بر اساس مصاحبه با افراد نمونه قابلِ دسترسی بالغ بر 30 نفر از زنان 27 تا 63 ساله تهرانی صورت گرفته است و بنا بر هدفمند بودن نمونهگیری و اقتضائات روش کیفی، مدعی تعمیم آماری نیست.
یافتهها: اگرچه قرار گرفتن در جایگاه مسئول خانواده، سطح استرس و اضطرابی را که این زنان در زندگی تجربه میکنند، افزایش داده است اما از سوی دیگر، با پذیرش مسئولیت زندگی، اعتماد به نفس آنها نیز روندی صعودی پیدا کرده است. این زنان، به مرور، نگاه مثبتتری به خود و تواناییهایشان پیدا کردهاند. توجه به الگوهای اشتغال زنان سرپرست خانوار، تمایز این پژوهش با پژوهشهای مرتبطی است که صرفاً به دوگانه شاغل/ بیکار در زنان توجه داشتند. باورهای جنسیتی که اشتغال زن را برعکس اشتغال مرد یک امکان یا انتخاب میداند، تأثیر یکسان و یکنواختی بر اشتغال همه زنان ندارد. در اینجا باید به تقاطع جنسیت و طبقه اجتماعی توجه کرد. در جمعیت نمونه این پژوهش، اشتغال منقطع، الگوی رایج در میان زنان متعلق به طبقه پایین بوده است و اشتغال دایم یا بیکاری، الگوی رایج در میان زنانِ سرپرست در طبقه متوسط و بالاست. همچنین رویکرد زنان سرپرست خانوار، صرفنظر از موقعیت طبقاتی، به ازدواج مجدد منفی بوده است. بنابراین میتوان ادعا کرد، زندگی بدون سرپرست مرد مزیتهایی برایشان داشته است، یا دستکم زندگی با سرپرست مرد دارای نقاط ضعف و منشأ هراس برای زنان به شمار آمده است. نقش خشونت خانگی علیه زنان در حالیکه در اینمیان حمایت جدی از زنان خشونتدیده نمیشود را باید جدی گرفت. از هراسهای این زنان از دست دادن آزادی و درگیری مجدد در روابط خانوادگی ناسالمی است که خارج شدن از آن دشوار است.
بحث: اصطلاح «زنان سرپرست خانوار» بر اساس درکی سلسلهمراتبی از خانواده بهنجار ساخته شده است که باید توسط یک مردِ نانآور سرپرستی شود. سرپرستی زن، استثنایی بر قاعده است که نیازمند پژوهش و تأمل است. الگوی کلی حاکم بر سیاستگذاری در رابطه با اشتغال زنان نیز از الگوی مرد نانآور پیروی میکند. اما خانوادههای با سرپرست زن چه در ایران و چه در جهان رو به افزایش است و تغییر و تحولات در نهاد خانواده بر این افزایش تأثیر زیادی داشته است از جمله اینکه در ایران بهتدریج اولین ازدواج دیرتر صورت میگیرد، بعد خانوار کاهش یافته و احتمال رخداد طلاق بالاتر رفته است، تحصیلات زنان افزایش یافته و در نرخ مشارکت زنان متأهل در بازار کار افزایش نسبی مشاهده میشود.
واژه‌های کلیدی: ازدواج مجدد، اشتغال، زنان سرپرست خانوار، سلامت
متن کامل [PDF 411 kb]   (165 دریافت)    
نوع مطالعه: اصیل | موضوع مقاله: رفاه اجتماعی
دریافت: ۱۳۹۶/۱۰/۶ | پذیرش: ۱۳۹۶/۱۰/۶ | انتشار: ۱۳۹۶/۱۰/۶
ارسال نظر درباره این مقاله
نام کاربری یا پست الکترونیک شما:

کد امنیتی را در کادر بنویسید >


XML   English Abstract   Print


Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:

Amadnia S, Ghlibaf kamel A. Women-Headed Households in Tehran: A Qualitative Study of Their Experiences, Challenges and Capacities. Social Welfare. 2017; 17 (65) :103-136
URL: http://refahj.uswr.ac.ir/article-1-2982-fa.html

احمدنیا شیرین، قالیباف کامل آتنا. زنان سرپرست خانوار در تهران: مطالعه کیفی تجربیات، چالشها و ظرفیتهای آنها. رفاه اجتماعی . 1396; 17 (65) :103-136

URL: http://refahj.uswr.ac.ir/article-1-2982-fa.html



دوره 17، شماره 65 - ( 4-1396 ) برگشت به فهرست نسخه ها
فصلنامه رفاه اجتماعی Social Welfare Quarterly
Persian site map - English site map - Created in 0.055 seconds with 799 queries by yektaweb 3600