Social Welfare

fa مرور قلمرو مطالعات اوباشگری در فوتبال ایران A Scoping Review of Iranian Studies on Football Hooliganism: Theoretical Trends, Methodological Patterns, and Key Determinants آسیبهای اجتماعی مروری 1 review مقدمه: پژوهش حاضر با هدف مرور قلمرو مطالعات انجام‌شده درباره پدیده‌ی اوباشگری در فوتبال ایران انجام گرفته است. اوباشگری یا هولیگانیسم به رفتارهای خشونت‌آمیز، پرخاشگرانه و تخریب‌گرانه‌ی تماشاگران فوتبال اطلاق می‌شود که در قالب کنش‌های جمعی سازمان‌نیافته بروز می‌یابد. با وجود تعدد مطالعات داخلی، تاکنون مرور جامعی برای تحلیل روندهای نظری و روش‌شناختی این حوزه صورت نگرفته است. روش: مطالعه‌ی حاضر در قالب مرور قلمرو بر اساس دستورالعمل پریزما (۲۰۲۰) طراحی و اجرا شد. جست‌وجوی نظام‌مند در پایگاه‌های فارسی زبان در بازه‌ی زمانی ۱۳۸۰ تا ۱۴۰۳ انجام گرفت. پس از غربالگری، ارزیابی کیفیت با چک‌لیست ابزار ارزیابی کیفیت پژوهش‌های دارای روش آمیخته (۲۰۱۸) صورت پذیرفت و در مجموع ۵۰ مقاله واجد شرایط وارد تحلیل نهایی شدند. داده‌ها با روش تحلیل تماتیک–تطبیقی مورد بررسی قرار گرفتند تا روندها، طبقه‌بندی‌های مفهومی و الگوهای نظری موجود ترسیم شود. یافته‌ها: نتایج نشان داد بیشتر پژوهش‌های ایرانی بر پایه پارادایم اثبات‌گرایی (۷۰ درصد) و با رویکرد کمی (۶۴ درصد) انجام شده‌اند. از میان چارچوب‌های نظری، نظریه‌های جامعه‌شناختی (۲۰ درصد) و نظریه ناکامی–پرخاشگری (۱۶ درصد) بیشترین کاربرد را داشته‌اند. بیشترین تمرکز پژوهش‌ها بر عوامل اجتماعی (۳۰ درصد) و روان‌شناختی (۲۰ درصد) بوده است و هیجانات کاذب به‌عنوان متغیر میانجی پرتکرار گزارش شده است. در مقابل، ابعاد نهادی، فرهنگی و رسانه‌ای در اغلب پژوهش‌ها نادیده گرفته شده‌اند. بحث و نتیجه‌گیری: ادبیات علمی موجود درباره اوباشگری در ایران عمدتاً رویکردی فردمحور و رفتاری دارد و به تبیین ساختاری و فرهنگی خشونت ورزشی کمتر پرداخته است. بنابراین، تحلیل پدیده‌ی اوباشگری نیازمند رویکردی میان‌رشته‌ای است که ابعاد اجتماعی، روان‌شناختی، نهادی و رسانه‌ای را توأمان در نظر گیرد. انجام پژوهش‌های کیفی، تفسیری و سیاست‌محور در آینده می‌تواند به درک عمیق‌تر این پدیده و ارائه‌ی راهکارهای پیشگیرانه در مدیریت ورزش کشور کمک کند. <div class="lRu31" dir="ltr">Introduction: This study aims to provide a scoping review of research conducted on football hooliganism in Iran. Hooliganism refers to collective, disorganized, and often violent behaviors by football fans, resulting from social frustration and emotional arousal. Despite several scattered studies in Iran since the 2000s, no comprehensive overview of theoretical and methodological trends has been provided to date. Method: Following the PRISMA 2020 protocol, a systematic search was conducted in Persian academic databases (SID, MagIran, ISC, Noormags, and Ensani). Studies published between 2000 to 2024 were screened based on predefined inclusion criteria. Fifty eligible articles were identified and evaluated for methodological quality using the MMAT (2018) checklist. The data were coded and analyzed through thematic and comparative analysis to extract dominant patterns across the studies. Findings: Results showed that the majority of Iranian studies adopted a positivist paradigm (70%) and quantitative designs (64%), focusing mainly on aggressive and violent behaviors of spectators. Sociological frameworks (20%) and the frustration–aggression theory (16%) were the most frequently applied theoretical models. Social factors (30%) and psychological variables (20%) were the most frequently examined determinants in the reviewed studies, while “false emotions” and “leader influence” served as key mediators. Overall, the literature reveals a linear, one-directional interpretation of hooliganism, emphasizing individual and social causes while neglecting institutional, cultural, and media-related dimensions. Discussion: The review highlights that football hooliganism in Iran is a multidimensional and interdisciplinary phenomenon shaped by the interaction of social, psychological, cultural, and managerial factors. Existing studies tend to adopt a behavioral and control-oriented perspective rather than exploring the institutional and cultural roots of violence. It is therefore recommended that future research employs integrative and qualitative approaches to better understand the sociocultural mechanisms underlying hooligan behaviors and to support evidence-based policymaking in sports governance. <div class="OvtS8d" jsname="yiB9Md" jscontroller="msAMEf"></div><div jsname="rYMao" jscontroller="gNRIbd" jsaction="focusin:s5kOj;FzgWvd:uRAjKb,mebvqd,WSLPRc;bITzcd:n1Ixlc,dBh71c;iFFCZc:oeyCVc;EDR5Je:TEj9Q;Rld2oe:KkQIMc,wz6Dg" id="ow17" __is_owner="true"></div></div> <div aria-hidden="true" class="UdTY9 WdefRb" data-location="2" jsaction="agoMJf:gXkcrf;h5CHLc:RHer4,P6Fjxb;rpiAHc:GitQp,fNH7he" jscontroller="LCd6Fb" jsname="c3wAjc"><div class="kO6q6e" jsname="jTaUub"></div></div> اوباشگری، فوتبال، مرور نظام‌مند، رفتار تماشاگران، نظریه ناکامی–پرخاشگری Football hooliganism, scoping review, spectator behavior, frustration–aggression theory, Iran. 0 0 http://refahj.uswr.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-3896-1&slc_lang=fa&sid=1 fahimeh nazari فهیمه نظری fnazarism@gmail.com 0000-0003-1712-6761 No milad norouzi میلاد نوروزی Milad.norouzi67@outlook.com 0000-0003-3852-6123 Yes mohamad ali mohamadi ghareh ghani محمدعلی محمدی قره قانی ali_gh75@yahoo.com 0000-0002-6346-8255 No